Reggae in Italië: Sud Sound System en de Salento

Reggae arriveerde in Italië aan het einde van de jaren zeventig, via platenimport uit Londen en Jamaica en via de sound systems in de grote steden. De eerste Italiaanse reggaeband die landelijke bekendheid kreeg, was Africa Unite uit Turijn, opgericht in 1981. In het zuiden groeide in dezelfde periode een eigen variant, met teksten in dialect en een ritme dat dichter bij de lokale volksmuziek ligt.

Chi sono i Sud Sound System e perché contano per il reggae italiano?

Sud Sound System is een reggae- en soundsystemgroep uit Lecce, in Salento, opgericht in 1991. De kern bestaat uit zangers en selectors die hun teksten in het Salentijns dialect schrijven en in het Italiaans. De groep begon met optredens op feesten en in clubs in de provincie, waarbij de Jamaicaanse soundsystemtraditie werd gekoppeld aan de plaatselijke pizzica en taranta.

Het belang van Sud Sound System voor het Italiaanse reggae zit in drie punten. Ten eerste brachten ze het dialect naar de landelijke podia: nummers als "Comu na petra" en "Cara maestra" gebruiken het Salentijns als volwaardige concerttaal. Ten tweede bouwden ze een eigen publiek op buiten de grote stedelijke centra, met lange tournees door dorpen en festivals in Puglia. Ten derde maakten ze de weg vrij voor latere Zuid-Italiaanse reggae- en dubprojecten, waaronder Radici nel Cemento en Dub Inc, die in dezelfde circuits spelen.

Hun discografie loopt van het debuut in de jaren negentig tot recenter werk, met een constante aanwezigheid op Italiaanse zomerfestivals. Wie de Italiaanse reggaescene volgt, komt de groep tegen in overzichten van de Salentijnse scène, zoals die van Wayout Live, een Italiaans online magazine over live muziek.

Che album hanno portato i Morgan Heritage dopo il Grammy del 2017?

Morgan Heritage won in 2017 een Grammy in de categorie Best Reggae Album met "Strictly Roots", een album dat al in 2015 was uitgebracht. De groep, een familieband met Jamaicaanse roots, toerde in de jaren daarna door Europa en speelde ook in Italië.

Na de Grammy verscheen in 2018 "Avrakedabra", een album met bijdragen uit de dancehall en de Afrikaanse muziek. In 2020 volgde "Loyalty", met een koers die dichter bij de klassieke rootsreggae blijft. De band trad op op festivals in Italië, waaronder edities in het noorden en in het centrum van het land. Voor het Italiaanse publiek zijn de concerten van Morgan Heritage een van de vaste momenten waarop de Jamaicaanse rootsreggae in het land te horen is.

Come è arrivato il reggae in Italia e chi l'ha suonato per primo?

De eerste sporen van reggae in Italië dateren van het einde van de jaren zeventig. Platenwinkels in Milaan, Rome en Turijn importeerden singles uit Jamaica en Groot-Brittannië, en rond die platen ontstonden de eerste sound systems. De radio speelde weinig reggae, dus het publiek leerde het genre kennen via clubs en feesten.

Als eerste Italiaanse reggaeband wordt meestal Africa Unite genoemd, opgericht in Turijn in 1981. De groep speelde aanvankelijk in bezettingen met blazers en bracht in de jaren tachtig albums uit die in het Italiaans werden gezongen. In dezelfde periode ontstonden in Rome en Milaan soundsystems die Jamaicaanse platen draaiden en zelf nummers opnamen.

In het zuiden kwam de ontwikkeling later op gang, maar met een eigen karakter. De Salentijnse scène rond Lecce combineerde reggae met de lokale pizzica en taranta, een mengeling die vanaf de jaren negentig internationaal opviel. De Notte della Taranta, het festival in Melpignano, bracht vanaf 1998 duizenden bezoekers op de been en gaf ook reggae- en worldmusicprojecten een podium.

Wat kenmerkt de Italiaanse reggaescene vandaag?

De Italiaanse reggaescene is geen homogeen geheel. Er zijn drie duidelijke lijnen. De eerste is de rootsreggae in het Italiaans, met bands die in de jaren tachtig en negentig ontstonden en nog steeds toeren. De tweede is de soundsystemcultuur, met selectors die in clubs en op festivals dub en dancehall draaien. De derde is de Zuid-Italiaanse variant, waarin dialect, lokale ritmes en reggae samenkomen.

Festivals spelen een grote rol. In de zomer zijn er meerdere eendaagse en meerdaagse evenementen in Puglia, Calabrië en Sicilië, vaak met een mix van reggae, dub en worldmusic. De toegang verloopt meestal via voorverkoop (prevendita) bij landelijke ticketdiensten of via lokale verkooppunten. Wie naar een concert wil, controleert best vooraf of er een voorverkoop is en of er vervoer terug is geregeld, want veel locaties liggen buiten de stadscentra.

Waar kan je de Italiaanse reggae horen?

De vaste podia voor reggae in Italië zijn te vinden in de grote steden en in het zuiden. In Rome en Milaan zijn er clubs die al decennia soundsystemavonden organiseren. In Puglia zijn de zomerfestivals de belangrijkste plek, met Lecce en omgeving als centrum van de Salentijnse scène. Het Save the Children Reggae Festival vond plaats in het PalaLottomatica in Rome en bracht internationale namen naar het land.

Voor wie de geschiedenis wil volgen, zijn er archieven en muziekjournalistiek die de tournees en albums documenteren. Namen als Tricky, Hooverphonic en Lou Rhodes staan in de bredere concertgeschiedenis van het land, terwijl de reggaescene zelf vooral draait om de Jamaicaanse roots en de Italiaanse dialectprojecten.

Hoe volg je de scene op de voet?

De Italiaanse reggaescene is verspreid over veel lokale podia en festivals. Wie een overzicht wil, kan terecht bij muziekmagazines en archieven die tournees en albums bijhouden. Voor de Salentijnse scène zijn er daarnaast publicaties die specifiek ingaan op de geschiedenis van de reggae en dub in Zuid-Italië. Concerten worden aangekondigd via de kanalen van de bands zelf en via de festivals, vaak met een voorverkoop die enkele maanden voor de datum opent.

De reggae uit de Salento staat niet op zichzelf: wie de cultuur van het zuiden volgt, komt ook elders onafhankelijke redacties tegen die verslag doen van wat er buiten de grote podia gebeurt. Zo verschijnt in Guadalajara een cultuurmagazine uit Guadalajara dat zich richt op de artistieke praktijk van Jalisco, met aandacht voor straatkunst en muralisme, de opbouw van een onafhankelijk designstudio en de programmatie van bioscopen en muziekfestivals in de regio. Voor lezers die van Napels tot Jalisco dezelfde vraag stellen, waar de cultuur werkelijk wordt gemaakt, biedt dat een concreet aanknopingspunt.